logo-samandehi

    قوانین انجمن:
  • سرقت ادبی ممنوع
  • هر شاعر می تواند هر هفته یک شعر درج نماید. اشعار در پایان هفته توسط مدیران بررسی و تایید می گردد.
  • از ارسال تاپیک و کامنت موهن جداً خودداری نمایید و از نقد غیر تخصصی و احساسی بپرهیزید.
  • به جای درج پاسخ های کوتاهی مانند «زیبا بود» ، از گزینه ی «تشکر» استفاده نمایید.


آخرین موضوع ها: --- تبریک سال نو --- انتشار مجموعه غزل «نشسته در ته فنجان» اثر سید مهدی حسینی( مسافر) --- دعوت به همکاری در مدیریت --- آغاز فعالیت کانال تلگرام انجمن شاعران جوان --- آغاز فعالیت صفحه ی رسمی اینستگرام انجمن شاعران جوان --- ثبت اشعار اعضای انجمن در سامانه ثبت وزارت ارشاد --- جلسه حضوری کارگاه تخصصی غزلترانه --- گزارش دومین عصر شعر ۳۱ تیرماه ۹۵ --- مسابقه فیلم نامه نویسی ---

ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
توضیحاتی در مورد وزن دوری
۹۴/۷/۲۹, (۱۱:۳۱ عصر) (آخرین ویرایش در این ارسال: ۹۴/۷/۳۰ (۱۱:۴۱ صبح)، توسط مهرناز.)
ارسال: #1
توضیحاتی در مورد وزن دوری
با سلام و عرض ادب خدمت دوستان عزیز؛بخاطر سوالی که درمورد وزن دوری پیش اومده بودلازم دونستم این مطالبو ارائه بدم تا دوستان عزیزم بخونن و امیدوارم کمکی کرده باشم ...
وزن دوری
وزن دوری به وزن مصراعی گفته میشه که بتوان خودآن مصرع رو مرکب از دونیم مصرع (=پاره ) متساوی پنداشت . که هریک ازاین پاره ها ، دو رکن مختلف دارد که عینا درپاره ی دوم تکرار میشه .در وزن دوری غالبا کلام درپایان پاره تمام میشه ؛به هرحال دروسط مصرع مکث میکنیم .واگر مکث وسط مصرع رو رعایت نکنیم وزن از دست میره .
وزن دوری فقط در اوزان متناوب الارکان پیدا میشه و معمولا این اوزان متناوب الارکان ،کامل یعنی 16 هجایی نیستن.(والبته الان با وجود شاعران معاصر خوش ذوق وخلاق گاهی اوزان سه ارکانی نیز گفته میشه )
اهمیت وزن دوری :
اهمیت وزن دوری دراین است که وسط مصرع حکم پایان مصرع را پیدامیکنه ؛یعنی می توان درآنجا قافیه آورد،مکث کرد ،یک یا دوصامت اضافه برفرمول آورد.
چنانکه میدونیم شاعرمختاره که درپایان مصرع ،یک یا دو صامت اضافه بر وزن بیاره ،دراینصورت برطبق قاعده،آن صامت (یا صامتها)درتقطیع به حساب نمیان .دراوزان دوری هم شاعر همین اختیارو درپایان پاره ی اول مصرع داره .
علاوه بر این ؛باید توجه داشته باشیم که اوزان دوری خوش آهنگ ترین اوزان شعری هستن ونیز قسمت بزرگی از بوجوداومدن عروض فارسی برعهده ی اوزان دوری هستش ؛زیرا با ترکیب ارکان مختلف میتوان اوزان تازه ای ساخت .
تشخیص وزن دوری :
عملی ترین محک برای تشخیص وزن آن است که اگه شاعر دروسط مصرع صامت اضافه آورده باشه با حذف اون ،وزن صحیح باشه واگه نیاورده باشه ما خودمون بتونیم یک یا دوصامت به وسط شعر اضافه کنیم و باز دروزن خللی ایجاد نشه .
مثل ؛ مهاتویی سلیمان ،فراق و غم چو دیوان
چو دورشد سلیمان ،نه دست یافت شیطان ؟ "مولوی"

...وزن مفاعلن فعولن ..مفاعلن فعولن
میتونیم هجااضافه کنیم و بگیم:
مهاتویی سلیمانم ،فراق وغم چو دیوانم
چودورشد سلیمانت ،نه دست یافت شیطانت

...
با تشکر ازحوصله دوستان ...امیدوارم که کمکی کرده باشم ....
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط اسدصفایی ، فاطمه.نظری ، آسمان آبی ، رامتین ، شاعره ، نفیسه کاظمی ، لادن آدیش ، بهناز سمیعی نژاد ، فرشاد35 ، Avalizade
۹۴/۷/۳۰, (۰۳:۳۶ عصر) (آخرین ویرایش در این ارسال: ۹۴/۸/۱ (۰۲:۲۲ صبح)، توسط شاعره.)
ارسال: #2
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
سلام و درود فراوان بر مهرناز عزیز و گرامی

دوست عزیز خیلی زحمت کشیدید این مقاله مفید را نوشتید فقط برای راحت درک کردن این توضیحات که معمولا برای نوپایان راحت نیست
بعد از هر خط اگر باز هم زحمت بکشید یک مثال بیاورید حتی اگر مثال تکراری باشد راحت تر درک میشود

با تشکر فراوان از نیت بسیار خوب و زحمتی که برای همه دوستان کشیدید

شاد و سربلند باشید

پ - بصیری
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط مهرناز ، رامتین
۹۴/۷/۳۰, (۰۷:۰۲ عصر)
ارسال: #3
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
عزیزم ممنونم ازت
یه سوال داشتم
وزنی مثل
- - ^ - / - - ^ -/ - - ^-/ - -
مستفعلن مستفعلن مستفعلن فعلن
مگه متحدالارکان نیس؟ البته رکن آخر همون مستفعلن هست که کامل نیس
اگه سوالمو جواب بدی ممنون میشم و سوال اصلیمو میپرسم

هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سرّ غیب
باشد اندر پرده بازی های پنهان غم مخور

"حضرت حافظ"
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط فضل علی ، مهرناز ، بهناز سمیعی نژاد ، رامتین
۹۴/۷/۳۰, (۰۷:۴۶ عصر)
ارسال: #4
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
با سلام و عرض ادب
همانطور که بانو مهرناز فرمودن در وزن دوری" هر نیم مصرع یک مصرع کامل شمرده شده و با مکث کوتاهی تکرار وزن شده
مانند "صبح بر آمد ز كوه چون مه نخشب ز چاه "مفتعلن فاعلن//مفتعلن فاعلن"
اما وزن
- - ^ - / - - ^ -/ - - ^-/ - -
مستفعلن مستفعلن مستفعلن فعلن
وزن نیم مصرع کامل است که در مصرع بعد و کل بیت ها بنابر نیاز قالب تکرار می شود

گهی نالد ز دوری گاه دردا
صنوبر را چنین غم، خشک فردا
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط نفیسه کاظمی ، مهرناز ، رامتین
۹۴/۷/۳۰, (۰۷:۴۸ عصر)
ارسال: #5
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
ممنونم جناب فضل علی
در توضیحات مهرناز عزیز هست:

"وزن دوری فقط در اوزان متناوب الارکان پیدا میشه"

خب:
- - ^ - / - - ^ -/ - - ^-/ - -
این وزن که متناوب الارکان نیست

هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سرّ غیب
باشد اندر پرده بازی های پنهان غم مخور

"حضرت حافظ"
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط مهرناز ، رامتین
۹۴/۷/۳۰, (۰۹:۰۹ عصر)
ارسال: #6
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
سلام مهرناز جان
مرسی از مطلب مفیدی که قرار دادی
اعتراف میکنم با اینکه خیلی به اینصورت نوشتم ولی چیزی در مورد نوع وزنش نمیدونستم
استفاده کردم
موفق و شاد باشی

دل نده!!
به آدمها دل نده...
تو که از خدایشان عاشقتر نیستی!!
آنها خدای خود را به نیمه نانی می فروشند
و تو را به نیمه شبی
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط نفیسه کاظمی ، مهرناز ، رامتین
۹۴/۸/۱, (۰۱:۴۰ صبح) (آخرین ویرایش در این ارسال: ۹۴/۸/۱ (۰۲:۰۰ صبح)، توسط مهرناز.)
ارسال: #7
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
نفیسه جان عزیزم
این وزنی که توگفتی از زحافات بحر رجز هستش که ازوزن اصلی مستفعلن استخراج شده
.
احتمالا اگه جوابتو نگیری من متوجه سوالت نیستم گلم .
تواین وزنو چرا مثال میزنی ؟مگه جایی گفته شده این وزن دوری هستش؟

برخی از اوزان در کتب سنتی به ارکان گوناگون رکن بندی شده است به آن اوزان مختلف الارکان میگفتند که دراصطلاح متناوب الارکان ما میگیم .
برای اینکه موضوع برای دوستان معلوم بشه مثالهایی میارم تا توضیحاتم کامل بشه ..
مکث در وزن دوری مثل :

سرآن ندارد امشب ،که برآیدآفتابی
چه خیالها گذرکر،دو گذرنکرد خوابی....
......سعدی.....

دراشعارشاعران سبک خراسانی ندرتا به ابیاتی برمیخوریم که با وزن متفق الارکان دوری محسوب شدن مثل :

درکعبه مردان بوده اند کز دل وفا افزوده اند
درکوی صدق آسوده اند محرم تویی اندرحرم ...سنایی...

دال ...بوده اند و افزوده اند و آسوده اند ..از تقطیع خارجه.

مثال برای اهمیت وزن دوری ...

چندان که گفتم غم با طبیبان
درمان نکردند مسکین غریبان حافظ

فع لن فعولن _فع لن فعولن

دراینجا دال دروسط (آخر پاره اول)مصراع دوم اضافه بر وزن ودرنتیجه از تقطیع ساقط هستش.

باید دقت کنیم که:
در اوزان دوری: اولا کلام در پاره های اول با زکن تمام شده و مکثی ایجادمیشه .و دوم اینکه رکن سوم وچهارم همان تکرار رکن اول ودوم هستش.وسوم اینکه دروسط شعر یک یا دو صامت اضافه بر وزن آمده باشه .

نمیدونم توضیحاتم کامل بود یانه ؟اگه بازم سوالی هست بفرمایید .
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط رامتین
۹۴/۸/۱, (۰۲:۳۴ صبح)
ارسال: #8
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
سلام
نفیسه جان در هر نیم مصرع طبق مثالی که زدی مستفعلن فعلن هست که تکرار می شه و حالت دوری میگیره.و متناوب الارکان میشه.هیچ تناقضی وجود نداره.


زندگی نیست به جز نم نم باران بهار
زندگی نیست به جز دیدن یار
زندگی نیست به جز عشق٬ به جز حرف محبت به کسی...
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط رامتین ، مهرناز
۹۴/۸/۱, (۰۳:۰۱ صبح) (آخرین ویرایش در این ارسال: ۹۴/۸/۱ (۰۳:۰۳ صبح)، توسط شاعره.)
ارسال: #9
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
سلام مجدد
خب دیدم هنوز کسی مثالی نیاورده مجبور شدم برای فهم این مسئله دنبال مثال بگردم
چند تا مثال پیدا کردم برای اینکه مطوئن تر بشوم که مسئله را متوجه شده ام


با تشکر فراوان که توجه مرا به وزن دوری جلب کردید گرچه شعر ها را خوانده بودم ولی نمیدانستم اسم وزنشان وزن دوری است


حالا هم با اجازه دوستان
برای راحتتر متوجه شدن مقاله بالا ، فقط برای کسانی که مثل من از مطلب وزن دوری ، دور هستند این مثال ها را میگذارم
و چون همکاری من با دوستان فقط با نیت خوب است و دلیلی نمیبینم ایرادی باشد مینویسم

مثال ها :
چندان که گفتم غم با طبیبان
درمان نکردند مسکین غریبان
از حافط شیرازی

......................................

تعداد اوزان دوری زیاد است اما سه تا از آنها جزء پر كابرد ترین اوزان محسوب می شود:

1) مفتعلن فاعلن//مفتعلن فاعلن:

صبح بر آمد ز كوه چون مه نخشب ز چاه

ماه بر آمد به صبح چون دم ماهی ز آب

2) مستفعلن فعولن// مستفعلن فعولن:

دل می رور ز دستن صاحب دلا خدا را

دردا كه راز پنهان خواهد شد آشكارا

3) مستفعل مفعولن// مستفعلم فعولن:

دایم گل این بستان شاداب نمی ماند

دریاب ضعیفان را در وقت توانایی

كاربرد دو وزن دوری زیر نیز زیاد است:

1) مستفعل فع//مستفعل فع

چندان كه گفتم غم با طبیبان

درمان نكردند مسكین غریبان

2) مفاعلن فاعلن//مفاعلن فاعلن:

جهان فرتوت باز جوانی از سر گرفت

به سر ز یاقوت سرخ شقایق افسر گرفت

.......................................

دکتر خانلر‌ی سی‌دو وزن دوری در بحور مختلف معرفی کرده که در میان آنها وزن هایی هست که شانزده هجایی هستند یعنی هر نیم مصراع هشت هجا داردکه ما اینجا پر کاربرد ترین آنها را برا یتان نقل می کنیم.

۱- مفعول مفاعیلن ׀׀مفعول مفاعیلن [ = مستفعل مفعولن׀׀مستفعل مفعولن ] هزج مثمن اخرب
توجه ، دو خط عمود موازی در میانه‌ی مصراع علامت دوری بودن وزن است.

وقتی دل سودایی می‌رفت به بستان ها * بی خویشتنم کردی بوی گل و ریحان ها
سعدی

۲- فعلات فاعلاتن ׀׀فعلات فاعلاتن – رمل مشکول
بسم از هواگرفتن که پری نماند و بالی * به کجا روم زدستت که نمی دهی مجالی

۳- مفعول فاعلاتن ׀׀ مفعول فاعلاتن [= مستفعلن فعولن ׀׀ مستفعلن فعولن] مضارع اخرب
ای باد بامدادی خوش می روی به شادی * پیوند روح کردی پیغام دوست دادی
سعدی

۴- مستفعلن فع ׀׀ مستفعلن فع [= فع لن فعولن ׀׀ فع لن فعولن] متقارب اثلم
چندان که گفتم غم با طبیبان * درمان نکردند مسکین غریبان
حافظ

۵- مفاعلن فاعلن ׀׀ مفاعلن فاعلن – هزج مقبوض مرفوع
جهان فرتوت باز جوانی از سر گرفت * به سر زیاقوت سرخ شقایق افسر گرفت
....................................
خب کمی به مفعوم وزن دوری نزدیکتر شدم
و ممنونم که با این مقاله باعث شدید توجه من به وزن دوری جلب شود . و دنبال مثال ها هم بروم گرچه این شعرها را خوانده بودم ولی نمیدانستم نامشان وزن دوری است
امیدوارم این مثال ها برای کسانی مثل من که توجهی به نام وزن دوری ندارند مفید باشد و با خواندن مقاله بالا و این مثال ها مشکلشان حل شود .
با تشکر از همه دوستان


شاد باشید

منبع های مثال ها :
http://www.shereno.com/post-19748.html

http://daftaresher.ir/peot-of/najafi/nag...DB%8C.html
http://arooz.mihanblog.com/post/3

پ - بصیری
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط رامتین ، بهناز سمیعی نژاد ، مهرناز ، نفیسه کاظمی ، لادن آدیش ، SAGHI
۹۴/۸/۱, (۰۹:۴۶ عصر)
ارسال: #10
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
نفیسه جان عزیزم
خانم دکتر عزیز....سوالت به جا و زیرکانه و مبتنی بر هوش سرشارت هست ...متوجه سوالت شدم
دراشعارشاعران قدیم سبک خراسانی ،به ندرت به ابیاتی برمیخوریم که با وزن متفق الارکان دوری محسوب شده اند مثل :
درکعبه مردان بوده اندکزدل وفا افزوده اند
درکوی صدق آسوده اند محرم تویی اندر حرم
شعرسنایی

دراین وزنی که مورد بحث هستش نیز شعرمون هرمصرعش از دوپاره تشکیل شده که پاره ی اول و دومش سه رکن داره و متفق الارکانه ..و عینا تکرارشده است ....ونیز بقیه مشخصات وزن دوری راهم داره ،که وزنشو دوری میگیم .
مستفعلن مستفعلن فع لن ..وتکرار ..
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط لادن آدیش ، رامتین ، نفیسه کاظمی ، SAGHI
۹۴/۸/۲, (۱۲:۴۷ عصر)
ارسال: #11
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
ممنونم مهرناز جان واقعابا این صبوری و مهربونیت معلمی برازنده ات هست
من نمیدونم چرا کامنت قبلی من حذف شده؟! مگه سوال پرسیدن خلاف قوانین انجمن یا این تاپیکه ؟!!!

به هر حال بازهم ممنونم ازت بخاطر توضیحاتت من همش فکر میکردم باید متناوب الارکان باشه ولی الان متوجه شدم متفق الارکان هم قبوله واسه دوری بودن
ممنونم بابت این نکته که یادم دادی

شاد باشی و سربلند

هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سرّ غیب
باشد اندر پرده بازی های پنهان غم مخور

"حضرت حافظ"
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط بهناز سمیعی نژاد ، مهرناز ، رامتین
۹۴/۸/۲, (۰۱:۰۷ عصر)
ارسال: #12
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
سلام
نفیسه جان سوالت هست من که میبینم.: )


زندگی نیست به جز نم نم باران بهار
زندگی نیست به جز دیدن یار
زندگی نیست به جز عشق٬ به جز حرف محبت به کسی...
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط نفیسه کاظمی ، مهرناز
۹۴/۸/۲, (۰۱:۱۱ عصر) (آخرین ویرایش در این ارسال: ۹۴/۸/۲ (۰۱:۱۱ عصر)، توسط نفیسه کاظمی.)
ارسال: #13
RE: توضیحاتی در مورد وزن دوری
سلام بهناز جان چرا من نمیبینم ! Smile
یه کامنت قبل از کامنت اخیر مهرناز و بلافاصله بعد از کامنت شاعره داشتم که نیست
البته خیلی مهم نیس مهم جوابم بود که گرفتم

هان مشو نومید چون واقف نه‌ای از سرّ غیب
باشد اندر پرده بازی های پنهان غم مخور

"حضرت حافظ"
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط رامتین
ارسال پاسخ 


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

در گوگل محبوب کنید :