logo-samandehi

    قوانین انجمن:
  • سرقت ادبی ممنوع
  • هر شاعر می تواند هر هفته یک شعر درج نماید. اشعار در پایان هفته توسط مدیران بررسی و تایید می گردد.
  • از ارسال تاپیک و کامنت موهن جداً خودداری نمایید و از نقد غیر تخصصی و احساسی بپرهیزید.
  • به جای درج پاسخ های کوتاهی مانند «زیبا بود» ، از گزینه ی «تشکر» استفاده نمایید.


آخرین موضوع ها: --- آغاز فعالیت کانال تلگرام انجمن شاعران جوان --- آغاز فعالیت صفحه ی رسمی اینستگرام انجمن شاعران جوان --- ثبت اشعار اعضای انجمن در سامانه ثبت وزارت ارشاد --- جلسه حضوری کارگاه تخصصی غزلترانه --- گزارش دومین عصر شعر ۳۱ تیرماه ۹۵ --- مسابقه فیلم نامه نویسی ---

ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
قالبهای شعر در اشعار ترکی استاد شهریار
۹۵/۲/۳۰, (۰۲:۳۴ عصر) (آخرین ویرایش در این ارسال: ۹۵/۲/۳۰ (۰۲:۳۶ عصر)، توسط آذراوغلو.)
ارسال: #1
قالبهای شعر در اشعار ترکی استاد شهریار
اشعار ترکی شهريار همانند اشعار فارسی وی از نظر گونه گونی انواع و قالب ها قابل تأمّل است.چيرگی و استادی شاعر در همه ی قالب ها و گونه های شعر،موجب شد او به اقتضای حال و مقال مناسب ترين قالب و گونه را برگزيند.شاعر افزون بر قالب هايی چون ترکيب بند،غزل،قطعه،مثنوی،مستزاد و ... به انواع شعر ترکی مانند قوشما،باياتی،گرايلی نيز نظر داشته است.در ديوان ترکی به جلوه هايی کم نظير از تجارب شهريار در عرصه ی شعر نو هم بر می خوريم.

ترکيب بند و ترجيع بند:

منظومه ی "سلام بر حيدر بابا" که از حدود 125 بند پنج مصراعی تشکيل شده،در اين قالب سروده شده است.سه مصراع نخست هر بند در يک قافيه و بيت واسطه نيز قافيه های مستقل دارد.اگر از منظری ديگر بنگريم به اعتبار قالب ترکيب بند و وزن يازده هجايی بايد حيدر بابا را يک قوشما بدانيم.

افزون بر منظومه ی "حيدر بابا يه سلام" اشعار ديگری چون "شهيدی جان"،"مملکت صنعتی"،"پاسخ به محمّد راحم"،"بلبل وطن"،"بيقراری و شادی"،"برای سليمان رستم"،"برای برادرم سليمان رستم"،"دنيای دروغين" و "خيرات آقا مير صادق" نيز در همين قالب سروده شده است.

اکثر ترکيب بند های ترکی شهريار-مانند حيدر بابا-مخمّس ترکيب اند.بی شک تجربه ی گران سنگی چون منظومه ی حيدر بابا،سرودن در قالب ترکيب بند-اعم از يازده هجايی (قوشما) و هشت هجايی (گرايلی)-را برای شاعر آسان تر کرده است.انتخاب اين قالب برای سرودن منظومه ی حيدر بابا تامّل برانگيز است.استاد شهريار به عنوان بزرگ ترين نماينده ی شعر معاصر فارسی و ترکی،قالبی ميانه را که هم برای مخاطبانی که با سنّت های شعر ترکی آشنايی چندانی ندارند و هم برای مخاطبانی که با سنّت های شعر فارسی بيگانه اند،نامأنوس نباشد،برگزيده است.قالب ترجيع بند نيز که همچون ترکيب بند قرابت هايی با قوالب و گونه های شعر ترکی دارد،گه گاه در اشعار ترکی مورد توجّه شاعر بوده است("برای برادرم سليمان رستم")،"برای شاعر سرعين"،"انجلا")ترجيع بندهای يازده هجايی و هشت هجايی شاعر،همانند ترکيب بندها،بايد قوشما و گرايلی محسوب شوند.

غزل:

شهريار در عرصه ی شعر فارسی،بيشتر به عنوان شاعری غزل پرداز شناخته می شود.امّا او در شعرهای ترکی اش، با توجّه به ذوق مخاطبان ترک زبان، از قالب هايی که با قوالب شعر شفاهی آذربايجان قرابت دارند(ترکيب بند،ترجيع بند و ...) بيشتر از قالب غزل استفاده کرده است.افزون بر اين رويکرد شاعر به وزن هجايی هم،برای توجّه بيشتر به غزل راه را بر او بسته است.چه اين که گويی ظرافت و زيبايی غزل با وزن عروضی پيوندی ناگسستنی دارد.و بی شک غزل پرداز بزرگ معاصر به اين سر واقف بود.

با اين همه هيچ ديوان و دفتری از شهريار را بی قول و غزل نمی توان يافت.در ديوان ترکی هم به غزل هايی مانند برای آن که از آن سو آمده،چشمم روشن،خاطره ی بهجت آباد،نماز کليسا،مرو ای دختر ترسا،صدای زمان،زبان ترک،اندوه قليانم را فرا گرفت،دلم در سينه دست و پا می زند،تقديم به روح خازن و ... برمی خوريم.

قطعه:

قطعه از پر بسامدترين قالب های ديوان ترکی شهريار به شمار است.رحلت ختم رسل(ص)نوحه ی حسين(ع) (تضمين)،جان رستم(برای رستم علی اف)،جواب شهريار(به محمّد راحيم)،حکيمه جان(برای حکيمه بلوری)،پروانه و شمع،آفرينش،عمرت چه سان گذشت؟شاعر بزرگ مافضولی،اسب تازنده،حاشيه ای بر شعر اصلی و کرم،حکايت هجوم اشباح و قاصد يار در وزن هجايی و بقيه ی قطعات در وزن عروضی اند.برخی از اشعار غزل نما يا قصيده نما را هم که بيت نخست آن ها مصرّع است بايد قطعه به شمار آورد.

باياتی:

باياتی هم به عنوان پرکاربردترين گونه ی شعر شفاهی ترکی ايرانی،از نظر شاعر حيدر بابا به دور نمانده است.از ميان قطعات دو بيتی که در ديوان زير عنوان "اشکهايم" آمده،دوبيتی های پنجم،ششم،هفتم،هشتم و سيزدهم "باياتی" به شمار می آيند و شايسته تر آن بود جدا از پاره های ديگر،که با توجّه به وحدت موضوع و وزن می توانند چهارپاره ای را تشکيل دهند،در صفحه ای ديگر جای گيرند.پانزده باياتی نيز با عنوان "باياتی های خواهر زاده ام بهروز"در ديوان ترکی شاعر آمده که مرثيه هايی است در رثای خواهر زاده ی شهيدش.

اشعار نو آزاد:


شعر"سهندیم" که بيشتر با عنوان "سهنديه" شناخته می شود،شعری است در قالب نو.اين شعر بلند هم از نظر حجم و هم از نظر قوّت مثال زدنی است.شهريار علاوه بر "سهندیم" دو شعر ديگر نيز در قالب آزاد داردکه شعرهای "خان ننه" و "سرنوشت من".
شعر "خان ننه" با وجود تساوی مصراع ها فاقد قافيه است.شعر "اويون اولدوق" نيز تنها مستزاد ترکی شهريار است.

منبع:

شهريار و شعر ترکی

نوشته ی:علی اصغر شعر دوست

 

★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★
عــشقین کے قــراریندا وفــــا اولمیاجایمیش
بیلمم کے طبیعت نـــیہ قویموش بو قرارے

★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط شبگرد کوچه های خاکی ، م ـ رها
ارسال پاسخ 


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

در گوگل محبوب کنید :